Antzerki-proiektuetan lan egin ondoren, aldatu al da zure ikuspegi artistikoa? Zer aurkitu duzu zeure baitan esperientzia horien bidez?
«Antzerkian lan egiteak nire ikuspegi artistikoa aldatu du. Egia da beste diziplina batzuetatik —dantza garaikidetik edo kantutik, adibidez— eszenatokira hurbiltzeak bertan gertatzen denaren ikuspegi osoagoa izatera behartzen zaituela.
Antzerkia diziplina gutxien subjektiboetako bat da; musika, aldiz, abstraktuagoa izan daiteke publikoarekin komunikatzeko moduan. Antzerkia oso esperientzia zuzena da: artistak eta ikusleak espazio bera partekatzen dute denbora errealean, eta bien arteko elkarreragina askoz berehalakoagoa da.
Antzerki-ikuskizun batean musikari gisa aritzen naizenean, eszenan dudan presentzia aldatu egiten da. Ez da soilik jotzea, espazioaren eta unearen parte izatea baizik. Eszenan egoteak oso presente egotea eskatzen du, eta agian instrumentuaren atzean pixka bat gutxiago «ezkutatzea». Jolas eszeniko horretan, musika ez da soinua bakarrik: elementu bisuala eta narratiboa ere bada.
Antzerkiak eszenografiaren, argiztapenaren eta mugimenduaren garrantziaz hausnartzera eraman nau, baita xehetasun bakoitzak musika-ikuskizun baten esanahiari egiten dion ekarpenaz ere. Barrutik bizi izanak musikaren ikuspegi zabalagoa eman dit, eta norabide horretan esploratzen jarraitzeko gogoa piztu dit.»
Zein estreinaldi izan da zuretzat zailena edo bereziena, eta zergatik?
«Zaila da bakarra aukeratzea, estreinaldi bakoitza berezia izan baita bere erara. Zortea izan dut arrastoa utzi didaten proiektu askotan parte hartzeko.
Antzerkian, 2B Company taldearekin egindako estreinaldiak oso esperientzia garrantzitsuak izan dira.
Maila pertsonalean, estreinaldi esanguratsuenetako bat duela hilabete batzuk Mexikon egin nuena izan zen: Luis Torresen Neon Glitched & Overdose interpretatu nuen. Oso proiektu pertsonala izan zen; oso azkar prestatu zen, baina arreta handiz, eta horrek are bereziago bihurtu zuen.
Laster, Altera Inde nire taldearekin, Double Skin estreinatuko dut, bi saxofoi alturako eta elektronikarako pieza bat. Hogei minutu inguruko obra da, ikerketa eta hausnarketa artistikoko prozesu oso aberasgarri baten emaitza.
Maitasunez gogoratzen dudan beste estreinaldi bat Roland Willmannen pieza bat grabatu nuenekoa da, saxofoi altu bakarrerako. Estreinaldi berezia izan zen, oso zorrotza teknikaren eta artearen aldetik. Luzernako Jaialdian parte hartu izana ere nabarmenduko nuke: orkestra-musika estreinatu nuen han, horrek dakarren guztiarekin.
Estreinaldi zailenetako bat Diana Rotaryren Shakti piezarena izan zen, Suitzan. Hiru instrumentu desberdin jotzea eskatzen zuen, eskakizun tekniko oso handiekin. Erronka izugarria izan zen, baina Dianaren musika maite dut, eta interpretatu ahal izatea pribilegio bat izan zen.»
Irakasle gisa duzun esperientzian, zer da ikasleei transmititzen saiatzen zaren gauzarik garrantzitsuena?
«Irakasle gisa dudan esperientziatik, uste dut ikasleei transmititzen saiatzen naizen gauzarik garrantzitsuena hiru oinarri nagusitan bermatzen dela.
Lehenengoa lana da. Diziplina, erregulartasuna eta iraunkortasuna ezinbestekoak dira. Beti esaten diet ez dela dena perfektu egitea edo akatsik gabe jotzea, hori ez baita derrigorrezkoa. Benetan garrantzitsua dena ematea eta ahalik eta gehien ahalegintzea da. Konpromiso eta dedikazio hori da diziplina artistiko batean aritu nahi duen norbaitengandik espero dena.
Bigarrena dedikazioa eta ikuspegi artistikoa dira. Ikasleek ulertzea nahi dut egiten duten horretan erabat murgildu behar dutela; horrela bakarrik gainditu ahal izango dituzte beren mugak, eta instrumentuaren alderdi tekniko edo interpretatibora mugatuko ez den ikuspegia garatu, ahalik eta artistikoena eta zabalena izango dena.
Hirugarrena, besteak bezain garrantzitsua nire ustez, apaltasuna da. Zenbat eta gehiago lan egin, ikasi eta ezagutu, orduan eta kontzienteago zara oraindik ikasteko duzun guztiaz. Uste dut apaltasuna funtsezko tresna dela musikari eta pertsona gisa garatzen jarraitzeko.
Era berean, ezinbestekoa iruditzen zait beste diziplina batzuetatik elikatzea. Irakurtzea, bizi garen munduaz jabetzea, literaturara, pinturara, eskulturara, antzerkira, operara… eta baita hizkuntzetara ere hurbiltzea. Ezin da dena hartu, baina, adibidez, opera bat ikustera zoazenean eta italiera pixka bat ulertzen duzunean, esperientzia erabat aldatzen da.
Azken batean, diziplina desberdinetatik elikatzea espiritua lantzeko modu bat da. Kapital sinbolikoa eskuratzea da kontua: herritar eta artista gisa, ikusten dugunetik ez ezik hain agerikoa ez denetik ere ikasi behar dugula ulertzeko. Kulturak osagai sinbolikoak ditu, eta edozein istorio interpretatzeko —garaikidea izan edo beste garai batekoa— osagai horiek ezagutu eta ulertu behar ditugu.
Uste dut, arteari bere balio osoa emateko, ezin dela interpretazio teknikora bakarrik mugatu. Ezinbestekoa da obra baten zergatia ezagutzea, une hartan munduan zer gertatzen ari zen eta zerk eraman zuen obra hori sortzera ulertzea. Ulermen horrek aberasten ditu benetan interpretazioa eta ikuspegi artistikoa.»
Zerk egiten dizu ilusiorik handiena Eibarsaxen lehen edizio honetan?
«Eibarsaxen lehen edizio honetan ilusiorik handiena egiten didana da benetako topagune bat izango dela.
Ez dut ohiko hobekuntza-ikastaro bat bezala ikusten, baizik eta asko jotzeko, asko entzuteko, asko hausnartzeko eta esperientzia asko partekatzeko espazio gisa; irakasleen errezitaldi bakoitzaren nortasuna ezagutzeko aukera ere izango dugu.
Uste dut ikasleengandik ere ikasteko aukera oso polita egongo dela; azken batean, irakasleok asko ikasten dugu ikasleengandik, eta bi norabideko truke hori gertatzeak izugarri motibatzen nau.
Ilusioa egiten dit, halaber, egunean ordu asko jotzean bakarrik oinarritutako ikastaroa ez izateak, eta instrumentuari ez ezik interpretatzeko eta musika bizitzeko moduari ere balioa emateko denbora eta espazioa egoteak.
Alde horretatik, uste dut aukera oso polita izango dela esperientziak, izateko moduak eta artea ikusteko moduak partekatzeko, eta, kasu honetan, zehazkiago, saxofoia ikusteko moduak partekatzeko.»
Zure saxofoiak superbotere bat izango balu, zein izango litzateke?
«Uste dut nire saxofoiak baduela dagoeneko superbotere bat: nire ondoan egotea.
Hainbeste ikasketa-ordu eta lan egin ondoren, nirekin hitz egiten duen eta nire ordez hitz egiten duen instrumentua dela sentitzen dut. Behar dudan bezala erantzuten du, eta segurtasuna ematen dit. Eremu ezagun eta erraz batean sentiarazten nau, eta hori asko eskertzen dut.
Beste superbotere bat izango balu, nirekin bidaiatzea eta noan lekura noala bakea ematea izango litzateke. Azken batean, duela urte asko nire bizitzan dagoen objektu bat da, nire musika-esperientzia guztietan lagundu didana eta hor jarraitzen duena, nirekin batera garatzen.
Entsegu- eta ahalegin-ordu asko jasateko superboterea ere badu, eta hori ez du edonork jasaten.
Eta, batez ere, nahiz eta apur bat erromantikoa iruditu, uste dut zoriontsu egiteko superboterea duela.
Hainbeste urte elkarrekin eman ondoren, instrumentu bat bakarrik ez dela sentitzen dut, nire zati bat baizik. Argitasun- eta zoriontasun-une asko eman dizkit, bai eszenatokian, bai entsegu batean, bai jotzen dudan edozein eskolatan.»